ಲೇಖನ : ದಿಟ್ಟ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ರಾಜಕಾರಣಿ  ಶಿವರಾಜ್ ವಿಶ್ವನಾಥ ಪಾಟೀಲ್ ಚಾಕುರ್ಕರ್

ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿ ಸ್ನೇಹ ಪರ ಜೀವಿ ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನಿಷ್ಟಾವಂತ ದಿಟ್ಟ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಾಯಕರು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮದ ಹಿರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಶಿವರಾಜ್ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಪಾಟೀಲ್ ಚಾಕುರ್ಕರ್ (12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1935 – 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025)

ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕನಸು ಕಂಡ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಡಳಿತಗಾರರು ರಾಜಕೀಯ ಮುತ್ಸದ್ಧಿ. ಅವರು 2004 ರಿಂದ 2008 ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1991 ರಿಂದ 1996 ರವರೆಗೆ ಲೋಕಸಭೆಯ 10 ನೇ ಸ್ಪೀಕರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು 2010 ರಿಂದ 2015 ರವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಮತ್ತು ಚಂಡೀಗಢ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು , ಅವರು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

2008 ರ ಮುಂಬೈ ಉಗ್ರರ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದ ನಂತರ, ನವೆಂಬರ್ 30, 2008 ರಂದು ಪಾಟೀಲ್ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ದಾಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಭದ್ರತಾ ಲೋಪಕ್ಕೆ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಶಿವರಾಜ್ ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಪಾಟೀಲ್ ಚಾಕುರ್ಕರ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 1935 ರಂದು ಅಂದಿನ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯವಾದ ಈಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಲಾತೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ( ಮರಾಠವಾಡ ಪ್ರದೇಶ) ಚಾಕುರ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು .ಅವರು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಉಸ್ಮಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಬಾಂಬೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು . 1967-69ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ (ಲಾತೂರ್ ಪುರಸಭೆ) ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕೇಶವರಾವ್ ಸೋನಾವಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾಣಿಕ್ ರಾವ್ ಸೋನಾವಾನೆ ಅವರು ಶಿವರಾಜ್ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರಿಗೆ ಲಾತೂರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಮೊದಲ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.

ಅವರು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು . ಅವರು ಜೂನ್ 1963 ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು – ಒಬ್ಬ ಮಗ ಮತ್ತು ಮಗಳು –

ಅವರು ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಸಾಯಿ ಬಾಬಾ ಅವರ ಕಟ್ಟಾ ಅನುಯಾಯಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು . 1972 ರಿಂದ 1980 ರವರೆಗೆ, ಅವರು 1972 ರಿಂದ 1978 ರವರೆಗೆ ಮತ್ತು 1978 ರಿಂದ 1980 ರವರೆಗೆ ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಲಾತೂರ್ ನಗರದ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಉಪ ಮಂತ್ರಿ (ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ನೀರಾವರಿ, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ), ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಉಪಸಭಾಪತಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸ್ಪೀಕರ್ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು.1980 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಾತೂರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ 7ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು .

*ಏಳು ಬಾರಿ ಸಂಸದರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ*

ಅವರು 1980, 1984, 1989, 1991, 1996, 1998 ಮತ್ತು 1999 ರಲ್ಲಿ ಸತತ ಏಳು ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. 2004 ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ರೂಪಾಯಿ ಪಾಟೀಲ್ ನೀಲಂಗೇಕರ್ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತರು .

ಮೇ 24, 2004 ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ರಕ್ಷಣಾ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿ (1980–82) ನೇಮಕಗೊಂಡ ಅವರಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು (1982–83) ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (1983–84) ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 1983–86ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಿಎಸ್ಐಆರ್ ಭಾರತದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು . ಅವರು ರಕ್ಷಣಾ, ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಹಣಕಾಸು, ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಬಳ ಮತ್ತು ಭತ್ಯೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಪಾಟೀಲ್ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದರು . 1992 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1999 ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.

ಲೋಕಸಭೆಯ ಸ್ಪೀಕರ್ ಆಗಿ, ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸರಣ (ಗಣಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣದ ಮೂಲಕ), ಸಂಸತ್ತಿನ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿಯ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಲೋಕಸಭಾ ಕಲಾಪಗಳ ಪ್ರಸಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಅಥವಾ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.

1991 ಮತ್ತು 1995 ರ ನಡುವೆ, ಅವರು ವಿವಿಧ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸದೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸದೀಯ ನಿಯೋಗಗಳ ಸದಸ್ಯ/ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.

2004 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಗೃಹ ಸಚಿವರಾದರು . ಮಾಜಿ ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಪೀಕರ್ ಶಿವರಾಜ್ ಪಾಟೀಲ್ 2004 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಲಾತೂರ್ ನಿಂದ ಸೋತರು , ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು – ಗೃಹ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು – ಪಡೆದರು. ಅವರು ಜುಲೈ 2004 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು . ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತ ಕಾರಣ ಅವರ ಎದುರಾಳಿಗೆ ಜನ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಮತ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೃಹ ಸಚಿವರಾಗಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಸೋಲುಗಳಿಂದ ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕೂಗುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2008 ರ ಮುಂಬೈ ದಾಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ 2006 ರ ಮಾಲೆಗಾಂವ್ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ಸಹ ಮರೆಯಬಾರದು .

ಮುಂಬೈ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ರಾಯಭಾರಿ ಡೇವಿಡ್ ಮಲ್ಫೋರ್ಡ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಕೇಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು “ಅಸಮರ್ಪಕ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರವು ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪದೇ ಪದೇ ವಿನಂತಿಸಿದರೂ, ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಂದಿಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೊಂದರು.

2007 ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು . ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಡಪಂಥೀಯರು ಅವರ ಉಮೇದುವಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಪಾಲೆ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.

26/11 ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಶಿವರಾಜ್ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರನ್ನು 2010 ರಿಂದ 2015 ರವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಮತ್ತು ಚಂಡೀಗಢ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

*ನಿಧನ*
ಶಿವರಾಜ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2025 ರಂದು ತಮ್ಮ 90 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಲಾತೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು .

ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜಕೀಯ ಮುತ್ಸದ್ಧಿ ಸಂಸತ್ತ ಪಟು ವಾಗ್ಮಿ ಮರಾಠವಾಡಾ ಭಾಗದ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಯಕರು ಶಿವರಾಜ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಶುದ್ಧ ಹಸ್ತರು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನಿಷ್ಟಾವಂತ ನಾಯಕರು.ಇವರ ಭೌತಿಕ ಅಗಲುವಿಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾಯತ ಧರ್ಮಯರಿಗೆ ತುಂಬಲಾರದ ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
___________________________

ಡಾ ಶಶಿಕಾಂತ ಪಟ್ಟಣ ರಾಮದುರ್ಗ ಪುಣೆ 9552002338